Totstandkoming boek De Ongeziene Dag

Ik  lig in het ziekenhuis en de titel De Ongeziene Dag komt in me op. Ik heb geen enkel idee wat ik er mee ga en wil doen. Eenmaal thuisgekomen zoek ik in een concordantie het woord Dag, Dageraad, op. Ik ben verrast door de personificatie van de Dag in de Bijbel: Bv: Die dag verwacht vergeefs de komst van het licht en zal nooit de wimpers van het morgenrood zien. (uit het boek Job).

Ik maak aantekeningen over de personages.  En het schrijven is een ware belevenis. Hoe zal het verhaal zich aan mij ontvouwen, zal  ik in staat zijn de personages vorm te geven, de Dag te volgen? Gaande weg wordt ik gegrepen door wat het betekent om de Dag te zien, te ontvangen, en hoe vaak ik achteloos aan de dag voorbij ben gegaan. En uiteindelijk begrijp ik wat het voor ieder mens betekent om wel of niet gezien te zijn.

Via een kennis wordt ik geattendeerd op de site van Daniel Tavenier. Ik vindt zijn werk kleurrijk en intuïtief voel ik aan dat hij de juiste persoon is  om er schilderijen bij te maken.

 

Juni 2008:   Na lang aarzelen pak ik de telefoon en bel Daniël. Ik vind het spannend, want hoe vraag je een bekend schilder om werk te maken bij jouw verhaal. Daniël is open, enthousiast en ik maak een afspraak in Noordwijk. Het is een mooie open ontmoeting in zijn huis en atelier dat met zijn tuin al een kunstplek vormt. Enkele dagen later ontvang ik een mail:

 

Het is erg leuk om over je projecten na te denken en nog steeds zie ik het zitten om aan een boek te werken. Al ken ik het script niet, mijn gedachten gaan al aan het werk. Ik denk aan Renaissanceschilderijen in eitempera van Botticelli en Fra Angelico, sierlijke Annunciaties, de triniteitsikoon van Andrej Roubljev, vooral sierlijke gracieuze schilderijen met veel schoonheid en poezië, met engelen…………Ik hoop dat je me nog kunt volgen, maar in ieder geval krijg ik ideeën om dingen te gaan maken, wat heel belangrijk voor mij is.

 

Een paar weken later:

 

Ik heb alle verhalen gelezen, in de volgorde die je voorstelde, en ik vond de ongeziene dag het beste bij me passen. Allemaal mooie verhalen, ook divers en verschillend. Knap dat je dat zo kunt beschrijven. Ik ga nu nadenken over het verhaal, en dan komen de beelden vanzelf in mijn hoofd…

 

P.s

 

Kijk nu, Carolien vond een krekeltje in onze tuin, een krekeltje uit het verhaal. Het zit in het atelier op een schilderij, is nu gefotografeerd en weer losgelaten in de tuin.

 

 

Okt 2009: Ik ben nu al aan het broeden op het verhaal en het verbeelden van de figuren. Ik doe er nog één beeldje bij van de serie schilderijen. De vrouwenfiguur is op een manier geschilderd, die ik wil gebruiken bij de ongeziene dag. In de jurk vloeien de kleuren zo mooi in elkaar over, en belangrijk wordt het weergeven van een bepaald type vrouw in een gewaad. Ik wil het iets abstracter weergeven als op meegezonden afbeelding, en de stijl moet iets "engelachtigs" krijgen,

geïnspireerd op de oude Russische iconen.

 

Dec 2008: Ondertussen ben ik bezig met schetsen, ik heb het verhaal eigenlijk ontleed en de locaties en personen omschreven, vellen vol, hoe iedereen er uit ziet en waar en wanneer. Dat gaf me plus minus 26 ‘ ïllustraties’. Ik heb alles omschreven en maak nu potloodtekeningen, composities van de gekozen verhaalfragmenten. Eigenlijk is het een groot schilderij, een grote complexe compositie… Als ik de beelden getekend heb, ga ik ze direct op doet zeten (dan is het ook exposeerbaar zonder dure inlijstkosten achter glas). Erg leuk om er mee bezig te zijn en ik moet zeggen dat het verhaal steengoed in elkaar zit! Complimenten! En het is zo’n mooi verhaal, ik ben er helemaal verliefd op geworden, echt waar. Ik weet ook welke stijl ik het wil hebben, en het moet met eitempera, dat geeft de meest waanzinnige kleuren, en die ga ik zeker nodig hebben. Ik hoop dat ik mijn eerste kleurenbeeld binnenkort gemaakt heb, maar het voorwerk is veel. En een goed begin is het halve werk. Dus nog even geduld...

 

Ik heb nog een klein vraagje, ik lees nergens over schoenen, lopen de Dagen op blote voeten? Ik vind dat wel mooi. Ik lees wel dat het gras kriebelt onder de voeten bij Ongeziene Dag. Wat vind jij?

 

En Roepida de sprinkhaan wil ik graag groen maken, vind je dat wat?

 

En Ongeziene Dag bruine ogen, of wat anders? Dat lees ik ook niet. Wel de moeder van het kind: blauwe ogen.

 

Als je deze drie dingetjes even wilt overdenken?

 

Schetsen van Daniël en zijn ideeën voor de schilderijen.

 

     

 

Maart 2009: Bedankt!

Ik werk nog verder aan de vogel op de boomtak, ik experimenteer nog wat met de stijl, het eerste schilderij is belangrijk, het zet de toon voor wat komen gaat. Ik zal straks weer een foto maken en dan kan je zien hoe het zich ontwikkelt.

Goed idee van die website. Ik maak al mijn werk op doek, zodat het

exposeerbaar is.

 

Tot later........Daniël

 

    

 

Langzaam komen de schilderijen één voor één op mijn mailadres binnen. Elke keer is het weer een belevenis om de mail te openen. En elke keer ben ik onder de indruk hoe hij in zijn beeld iets heeft weten neer te zetten, dat het verhaal nog meer tot zijn recht laat komen.

 

September 2009, ruim een later reis ik opnieuw af naar Noordwijk. Het is een stralende zonnige dag. Daniel en ik genieten eerst van een kop thee in de tuin. Delen ons hart over onze kinderen en het wonder van het geloof.

 

 

En dan, de trap op naar zijn atelier. Ik mag op de kruk zitten, mijn ogen dicht doen en daar verschijnt Petjunja voor mijn neus in levende lijve. Daniël laat me stuk voor stuk alle schilderijen zien en vertelt me wat hem bewogen heeft om ze zo te schilderen als hij heeft gedaan. Elk schilderij heeft zo zijn eigenheid, zijn kleur en symboliek. En dan het iconische schilderij, zo van deze tijd, maar ook weer verbonden met het verre verleden. Het onderstreept de universaliteit van het verhaal. Ik verneem hoe Daniël in het verhaal is gedoken, zijn eigen gevoel heeft laten spreken en zo hebben de beelden een eigen taal, die de taal van het verhaal niet verdringt maar verdiept. Ik ben diep geraakt door de schoonheid, de harmonie en de liefde, drie kernwoorden, waarbij mijn kernwoord toch ‘Hoop’ is.

 

 

Het schrijversproces

 

Als het verhaal af is begint de tweede fase:  schrappen, hard op lezen, zinnen bijstellen, omgooien, woordkeus veranderen. En uiteindelijk gaat het naar de editor. Dit vind ik een energie gevende tijd: ik weet dat ik er de laatst hand aanleg, elk woord, elke komma doet er toe, het is verbazingwekkend hoe de verandering van een klein woord een betekenis kan versterken of verzwakken. Taal is en blijft een wonderlijk fenomeen.

 

Na een jaar boen ik de gang. Opeens weet ik dat ik er nog een paar zinnen aan toe wil voegen, de laatste zinnen om het verhaal rond te maken.

 

Tijdens het schrijven van de tekst voor de website ontdek ik onderstaande mail.

 

Lieve Johan,

 

Op dit moment ontdek ik steeds meer dat schrijven een leefwijze is; niet iets voor tussendoor. Alles schrijft om me heen en ik mag de woorden vangen. En dat betekent; luisteren met alle zintuigen en de pen als een verlengstuk van mijn hand aanvaarden. Overal papiertjes, want de woorden roepen altijd, op de meest gekke plaatsen en ongemakkelijke momenten. Ik wil er geen slaaf van zijn, maar wel dienstbaar vanuit respect om het niet zichtbare zichtbaar te maken.

Deze week ontdekt dat er twee, drie verhalen tegelijk om aandacht vragen: ik maan ze tot kalmte en rust. Ik laat ze een voor een aan het woord, zoals ik mijn kinderen heb geleerd, en verzamel in de hoop er ooit een compositie van te maken.

De ongeziene dag, en twee andere verhalen wandelen zo met mij mee.

 

Het wonderlijke is dat ik sinds enkele weken weer tijdsbesef heb: die krokusjes staan er niet het hele jaar - en die lelietjes van dalen ook niet. Ze zijn weggeweest en teruggekomen. Net alsof de wereld zich weer een beetje opent.

Verlies kent geen tijd - soms slechts oneindigheid - terwijl we verlangen naar het eindige van het verlies. Ja...tijd...